物理化学学报 >> 2026, Vol. 42 >> Issue (7): 100212.doi: 10.1016/j.actphy.2025.100212
收稿日期:2025-09-15
修回日期:2025-10-26
录用日期:2025-10-26
发布日期:2026-05-22
通讯作者:
Email: jjcheng@fzu.edu.cn (成佳佳)
Ying Wang, Mingcheng Yang, Zhu Yin, Yingqi Wang, Jiajia Cheng*(
)
Received:2025-09-15
Revised:2025-10-26
Accepted:2025-10-26
Published:2026-05-22
Contact:
Email: jjcheng@fzu.edu.cn (Jiajia Cheng)
摘要:
针对聚合物氮化碳光催化剂缺陷调控与界面工程在有机转化中的研究空白,本研究设计并合成了一种新型无过渡金属聚庚嗪酰亚胺光催化剂(PHI-K-alk)。通过熔盐辅助碱化策略,成功构建了具有长程有序骨架结构及丰富N–K表面活性位点的π共轭体系。该策略不仅显著提升了材料电子云极化能力,还通过N–K键协同作用有效降低了Katritzky盐的还原电位(LUMO降低0.33 eV)及C(sp2)–N键裂解能垒(0.7 eV),从而克服了传统Katritzky盐体系存在的吸附能垒高、反应活性低等瓶颈问题。实验结果表明,PHI-K-alk在可见光驱动下实现了脱氨基Heck型偶联反应的高效转化(转化率90%,选择性94%),其性能可与当前最优均相光催化剂相媲美。通过原位光谱分析、电化学表征及密度泛函理论计算,揭示了材料中N缺陷位点与K+抗衡离子的协同作用机制:N空位诱导的电子云极化增强了底物吸附能力,而N–K键通过离子交换作用优化了吡啶基团的电荷密度分布,最终实现光生载流子的高效分离。该光催化体系展现出优异的底物普适性,在药物分子衍生化、氨基酸官能团修饰及Minisci反应中均表现出良好适应性,成功实现了C(sp3)–C(sp)、C(sp3)–H等多种化学键的可控构建。本研究为发展高效无金属光催化体系提供了新策略,其结晶度与缺陷态的协同调控策略对可持续光催化合成技术的开发具有重要指导意义。
王颖, 杨明成, 尹铸, 王英齐, 成佳佳. 无过渡金属聚庚嗪酰亚胺促进的光催化Katritzky盐C–X键构建反应研究[J]. 物理化学学报, 2026, 42(7), 100212. doi: 10.1016/j.actphy.2025.100212
Ying Wang, Mingcheng Yang, Zhu Yin, Yingqi Wang, Jiajia Cheng. Transition metal-free poly(heptazine imide) photocatalyst for C–X bond construction from katritzky salts[J]. Acta Phys. -Chim. Sin. 2026, 42(7), 100212. doi: 10.1016/j.actphy.2025.100212
| 1 |
A. Mandal, M. Lim, L. Zhang, K. W. Huang, S. U. Dighe. ACS Catal. 2025, 15, 9976.
doi: 10.1021/acscatal.5c00343 |
| 2 |
Y. Jin, J. Wu, Z. Lin, Y. Lan, C. Wang. Org. Lett. 2020, 22, 5347.
doi: 10.1021/acs.orglett.0c01592 |
| 3 |
J. Min, Z. Zheng, S. Huang, R. He, Z. Xu, J. P. Bouillon, L. Xu. Green Synth. Catal. 2021, 2, 350.
doi: 10.1016/j.gresc.2021.09.003 |
| 4 |
W. Wei, H. Yu, A. Zangarelli, L. Ackermann. Chem. Sci. 2021, 12, 8073.
doi: 10.1039/D1SC00986A |
| 5 |
F. J. R. Klauck, M. J. James, F. Glorius. Angew. Chem. Int. Ed. 2017, 129, 12505.
doi: 10.1002/anie.201706896 |
| 6 |
Z. K. Yang, N. X. Xu, C. Wang, M. Uchiyama. Chem. Eur. J. 2019, 25, 5433.
doi: 10.1002/chem.201900886 |
| 7 |
R. Mészáros, A. Márton, M. Szabados, G. Varga, Z. Kónya, Á. Kukovecz, F. Fülöp, I. Pálinkó, S. B. Ötvös. Green Chem. 2021, 23, 4685.
doi: 10.1039/D1GC00924A |
| 8 |
P. Zhou, Y. Cai, Y. Tang. Org. Chem. Front. 2024, 11, 4624.
doi: 10.1039/D4QO00955J |
| 9 |
C. Huang, J. Wen, Y. Shen, F. He, L. Mi, Z. Gan, J. Ma, S. Liu, H. Ma, Y. Zhang. Chem. Sci. 2018, 9, 7912.
doi: 10.1039/C8SC03855D |
| 10 |
Y. Zhang, N. Hatami, N. S. Lange, E. Ronge, W. Schilling, C. Jooss, S. Das. Green Chem. 2020, 22, 4516.
doi: 10.1039/D0GC01187H |
| 11 |
H. Li, Y. Zhang, J. Tang, G. Huang, P. Cui, Q. Ke. Green Synth. Catal. 2023, 4, 293.
doi: 10.1016/j.gresc.2022.09.005 |
| 12 |
J. X. Wang, Y. T. Wang, H. Zhang, M. C. Fu. Org. Chem. Front. 2021, 8, 4466.
doi: 10.1039/D1QO00660F |
| 13 |
K. Wang, Y. Tian, B. Li, L. Wang, W. Gao, X. Jia, R. Wang, Y. Zhu, J. Chen. Green Synth. Catal. 2024, 5, 136.
doi: 10.1016/j.gresc.2022.06.006 |
| 14 |
M. Ociepa, J. Turkowska, D. Gryko. ACS Catal. 2018, 8, 11362.
doi: 10.1021/acscatal.8b03437 |
| 15 |
F. J. R. Klauck, H. Yoon, M. J. James, M. Lautens, F. Glorius. ACS Catal. 2019, 9, 236.
doi: 10.1021/acscatal.8b04191 |
| 16 |
M. Ren, X. Zhang, Y. Liu, G. Yang, L. Qin, J. Meng, Y. Guo, Y. Yang. ACS Catal. 2022, 12, 5077.
doi: 10.1021/acscatal.2c00427 |
| 17 |
S. Sha, Z. Yu, Y. Li, H. Xu, L. Dai, J. M. Cairney, W. Yang, Y. Li, S. Prucnal, S. Li, B. Liu, W. Li. Acta Mater. 2024, 281, 120389.
doi: 10.1016/j.actamat.2024.120389 |
| 18 |
N. N. Rosman, R. M. Yunus, N. R. A. M. Shah, R. M. Shah, K. Arifin, L. J. Minggu, N. A. Ludin. Int. J. Energy Res. 2022, 46, 11596.
doi: 10.1002/er.8001 |
| 19 |
G. A. A. Diab, I. F. Reis, C. Wang, D. Barreto, O. Savateev, I. F. Teixeira, P. Jiménez‐Calvo. Adv. Funct. Mater. 2025, 2501393.
doi: 10.1002/adfm.202501393 |
| 20 |
X. Chen, Y. Zhao, P. Liu, Z. Peng, F. Nemangwele, Z. Cheng, H. Lv, N. E. Maluta, Y. Huang, C. Han. Chem. Eng. J. 2025, 519, 164925.
doi: 10.1016/j.cej.2025.164925 |
| 21 |
Q. Liu, X. Han, A. Qian, J. Qian, X. Pu, L. Ye, J. Zhan, J. Zhang, Q. Yang, J. Liu. Small 2025, 21, 2407399.
doi: 10.1002/smll.202407399 |
| 22 |
C. Wang, Y. Lu, Z. Wang, H. Liao, W. Zhou, Y. He, S. M. Osman, M. An, Y. Asakura, Y. Yamauchi, L. Wang, Z. Yuan. Appl. Catal. B Environ. 2024, 350, 123902.
doi: 10.1016/j.apcatb.2024.123902 |
| 23 |
Y. Yang, W. Si, Y. Peng, J. Chen, Y. Wang, B. Zhou, J. Li. ACS Catal. 2023, 13, 14792.
doi: 10.1021/acscatal.3c03081 |
| 24 |
W. Li, Z. Wei, K. Zhu, W. Wei, J. Yang, J. Jing, D. L. Phillips, Y. Zhu. Appl. Catal. B Environ. 2022, 306, 121142.
doi: 10.1016/j.apcatb.2022.121142 |
| 25 |
S. Hou, X. Gao, X. Lv, Y. Zhao, X. Yin, Y. Liu, J. Fang, X. Yu, X. Ma, T. Ma, D. Su. Nano-Micro Lett. 2024, 16, 70.
doi: 10.1007/s40820-023-01297-x |
| 26 |
Q. Li, S. Zhao, B. Jiang, M. Jaroniec, L. Zhang. Mater. Today 2024, 80, 886.
doi: 10.1016/j.mattod.2024.09.019 |
| 27 |
S. Mo, X. Zhao, L. Huang, J. Zhou, S. Li, R. Peng, Z. Tu, L. Liao, Q. Xie, Y. Chen, Y. Zhang, D. Ye. Appl. Catal. B Environ. 2024, 342, 123435.
doi: 10.1016/j.apcatb.2023.123435 |
| 28 |
W. P. Shao, Y. Ling, H. Peng, J. Luo, Y. Cao, Y. Ran, J. Cai, J. Lv, B. Zhu, Y. Liu, et al.. J. Am. Chem. Soc. 2025, 147, 5703.
doi: 10.1021/jacs.4c13234 |
| 29 |
L. Li, E. A. Carter. J. Am. Chem. Soc. 2019, 141, 10451.
doi: 10.1021/jacs.9b04663 |
| 30 |
Y. Quan, R. Li, X. Li, R. Chen, Y. H. Ng, J. Huang, J. Hu, Y. Lai. Small 2024, 20, 2406576.
doi: 10.1002/smll.202406576 |
| 31 |
T. Jiang, Z. Wang, G. Wei, S. Wu, L. Huang, D. Li, X. Ruan, Y. Liu, C. Jiang, F. Ren. ACS Energy Lett. 2024, 9, 1915.
doi: 10.1021/acsenergylett.4c00623 |
| 32 |
X. Han, Y. Kang, S. Song, R. Lu, A. Yu. J. Mater. Chem. A 2023, 11, 18213.
doi: 10.1039/D3TA02887A |
| 33 |
M. Arif, A. Mahsud, A. Ali, S. Liao, J. Xia, H. Xiao, M. Azam, T. Muhmood, Z. Lu, Y. Chen. Chem. Eng. J. 2023, 475, 143458.
doi: 10.1016/j.cej.2023.146458 |
| 34 |
L. Fan, Z. An, Q. Xiao, X. Guo, Z. Jin. Appl. Catal. B Environ. 2025, 363, 124821.
doi: 10.1016/j.apcatb.2024.124821 |
| 35 |
D. J. Charboneau, H. Huang, E. L. Barth, C. C. Germe, N. Hazari, B. Q. Mercado, M. R. Uehling, S. L. Zultanski. J. Am. Chem. Soc. 2021, 143, 21024.
doi: 10.1021/jacs.1c10932 |
| 36 |
Z. Yang, Y. Zhang, H. Zhang, J. Zhao, H. Shi, M. Zhang, H. Yang, Z. Zheng, P. Yang. J. Catal. 2022, 409, 12.
doi: 10.1016/j.jcat.2022.03.016 |
| 37 |
W. Wang, Z. Shu, Z. Liao, J. Zhou, D. Meng, T. Li, Z. Zhao, L. Xu. Chem. Eng. J. 2021, 424, 130332.
doi: 10.1016/j.cej.2021.130332 |
| 38 |
C. C. Chen, J. J. Wu. ACS Appl. Energy Mater. 2022, 5, 9733.
doi: 10.1021/acsaem.2c01412 |
| 39 |
C. C. Chen, D. L. Tsai, H. T. Liu, J. J. Wu. ACS Sustain. Chem. Eng. 2023, 11, 6435.
doi: 10.1021/acssuschemeng.3c00363 |
| 40 |
D. V. Piankova, H. Zschiesche, A. P. Tyutyunnik, E. Svensson Grape, C. V. C. R. da Silva, W. G. Guimarães Junior, A. F. de Moura, I. F. Reis, G. A. A. Diab, J. B. G. Filho, et al.. Adv. Funct. Mater. 2025, e11389.
doi: 10.1002/adfm.202511389 |
| 41 |
H. Liu, B. Yang, G. Liao, B. Huang, J. Li, R. D. Rodriguez, X. Jia. Nat. Commun. 2025, 16, 5909.
doi: 10.1038/s41467-025-61185-3 |
| 42 |
Z. Zeng, H. Yu, X. Quan, S. Chen, S. Zhang. Appl. Catal. B Environ. 2018, 227, 153.
doi: 10.1016/j.apcatb.2018.01.023 |
| 43 |
Z. Zhao, J. Zhou, Z. Shu. Chem. Eng. J. 2022, 449, 137868.
doi: 10.1016/j.cej.2022.137868 |
| 44 |
O. Savateev, K. Nolkemper, T. D. Kühne, V. Shvalagin, Y. Markushyna, M. Antonietti. Nat. Commun. 2023, 14, 7684.
doi: 10.1038/s41467-023-43328-6 |
| 45 |
L. Yang, W. Zhou, M. Dou, X. Yue, Y. Hu, T. Lu, Y. He, Y. Du, A. Zhu, H. Yang, S. Lu, X. Chen. Adv. Funct. Mater. 2025, 35, 2500415.
doi: 10.1002/adfm.202500415 |
| 46 |
J. Ding, Z. Li, X. Chen, Y. Jiao, D. Yuan, W. Du, H. Wan, G. Guan. Green Chem. Eng. 2021, 2, 317.
doi: 10.1016/j.gce.2021.07.002 |
| 47 |
W. Wang, M. Jia, Z. Bi, X. Guo. Adv. Funct. Mater. 2025, 35, 2419182.
doi: 10.1002/adfm.202419182 |
| 48 |
X. Yu, S. F. Ng, L. K. Putri, L. L. Tan, A. R. Mohamed, W. J. Ong. Small 2021, 17, 2006851.
doi: 10.1002/smll.202006851 |
| 49 |
Q. Zhang, J. Liu, D. Wang, C. Jin, L. Fang, X. Li, Y. Jiang, X. Wang, C. Tian. Inorg. Chem. Front. 2025, 12, 5934.
doi: 10.1039/d5qi00668f |
| 50 |
J. A. Reddy, A. K. Lakshya, A. Chowdhury. J. Am. Ceram. Soc. 2024, 107, 5190.
doi: 10.1111/jace.19831 |
| 51 |
S. Park, S. Byun, H. Ryu, H. Hahm, J. Lee, S. Hong. ACS Catal. 2021, 11, 13860.
doi: 10.1021/acscatal.1c04281 |
| 52 |
C. Wang, B. Hu, X. Guo, L. Lei. Green Chem. 2024, 26, 6470.
doi: 10.1039/D4GC01025F |
| 53 |
M. Scherübl, C. G. Daniliuc, A. Studer. Angew. Chem. Int. Ed. 2021, 60, 711.
doi: 10.1002/anie.202012654 |
| 54 |
T. Dong, Y. Tang, G. C. Tsui. Org. Chem. Front. 2023, 10, 5092.
doi: 10.1039/D3QO01076G |
| 55 |
X. Li, S. Chen, Q. Liu, Y. Luo, X. Sun. Chem. Commun. 2021, 57, 8039.
doi: 10.1039/D1CC03011F |
| 56 |
Q. P. Huang, Y. Huang, A. J. Wang, L. Zhao, J. Jia, Y. Yu, J. Tong, J. Gu, C. Y. He. Org. Chem. Front. 2021, 8, 4438.
doi: 10.1039/D1QO00507C |
| 57 |
Z. Chen, G. Ding, Z. Wang, Y. Xiao, X. Liu, L. Chen, C. Li, H. Huang, G. Liao. Adv. Funct. Mater. 2025, 35, 2423213.
doi: 10.1002/adfm.202423213 |
| 58 |
L. Jiang, X. Yuan, Y. Pan, J. Liang, G. Zeng, Z. Wu, H. Wang. Appl. Catal. B Environ. 2017, 217, 388.
doi: 10.1016/j.apcatb.2017.06.003 |
| 59 |
F. Xi, L. Zhang, A. Cheng, H. Sun, Y. Qin, B. Yang, S. Zhang, J. Ma, X. Du, X. Meng. J. Colloid Interface Sci. 2025, 686, 1230.
doi: 10.1016/j.jcis.2025.01.183 |
| 60 |
T. Bhoyar, D. J. Kim, B. M. Abraham, S. Tonda, N. R. Manwar, D. Vidyasagar, S. S. Umare. Appl. Catal. B Environ. 2022, 310, 121347.
doi: 10.1016/j.apcatb.2022.121347 |
| 61 |
Y. Shi, P. Li, H. Chen, Z. Wang, Y. Song, Y. Tang, S. Lin, Z. Yu, L. Wu, J. C. Yu, X. Fu. Nat. Commun. 2024, 15, 4641.
doi: 10.1038/s41467-024-49005-6 |
| 62 |
C. Lu, X. Li, Q. Wu, J. Li, L. Wen, Y. Dai, B. Huang, B. Li, Z. Lou. ACS Nano 2021, 15, 3529.
doi: 10.1021/acsnano.1c00452 |
| 63 |
H. Ran, X. Liu, L. Ye, J. Fan, B. Zhu, Q. Xu, Y. Wei. J. Mater. Sci. Technol. 2025, 234, 24.
doi: 10.1016/j.jmst.2024.12.089 |
| 64 |
X. Shi, T. Song, Q. Li, X. Guo, Y. Yang. Org. Lett. 2022, 24, 8724.
doi: 10.1021/acs.orglett.2c03814 |
| 65 |
C. Wang, H. Xiao, Y. Lu, J. Lv, Z. Yuan, J. Cheng. ChemSusChem 2023, 16, e202300361.
doi: 10.1002/cssc.202300361 |
| 66 |
C. Wang, Q. Wan, J. Cheng, S. Lin, A. Savateev. J. Catal. 2021, 393, 116.
doi: 10.1016/j.jcat.2020.11.021 |
| 67 |
C. Wang, Y. Hou, J. Cheng, M.-J. Lin, X. Wang. Appl. Catal. B Environ. 2021, 294, 120259.
doi: 10.1016/j.apcatb.2021.120259 |
| 68 |
Z. Sun, Y. Tan, J. Wan, L. Huang. Chin. J. Chem. 2021, 39, 2044.
doi: 10.1002/cjoc.202000743 |
| 69 |
E. Zhao, L. Chen, Q. Zhu, Z. Chen, Y. Wei, W. Zhang, L. Dong, W. Fang, Z. Chen. Chin. J. Chem. 2023, 41, 3281.
doi: 10.1002/cjoc.202300329 |
| [1] | 薛媛, 张艳军, 杜军, 徐祖顺, 廖光福, 李庆. 在氮化碳上引入双功能位点:调控载流子迁移与O2活化以促进光催化合成H2O2[J]. 物理化学学报, 2026, 42(9): 100311 - . |
| [2] | 许凯强, 于佳, 夏伟, 张建军, 韩生. 范德华S型异质结赋予快速电荷转移助力光催化活性提升[J]. 物理化学学报, 2026, 42(7): 100211 - . |
| [3] | 崔依琳, 李中付, 张维坤, 高禹, 董志超, 刘从华. 硫空位提升2D/2D In2.77S4/CuInS2 S型异质结光催化还原CO2为C2H4选择性[J]. 物理化学学报, 2026, 42(7): 100274 - . |
| [4] | 邓玉金, 陈怡爽, 张礼杰, 金辉乐, 杨云, 徐全龙, 王舜. 等离子体金纳米双锥强局域电场促进共价有机框架光催化析氢研究[J]. 物理化学学报, 2026, 42(6): 100193 - . |
| [5] | 张小菲, 徐山浩, 王志远, 何龙, 黄天成, 徐永明, 卞玉翠, 李一珂, 陈海军, 李中军. BiOCl表面掺杂石墨烯用于可见光下高效光催化胺偶联[J]. 物理化学学报, 2026, 42(5): 100202 - . |
| [6] | 孟奥运, 李振华, 熊国远, 李真, 张金锋. S型异质结Al6Si2O13/BiOBr通过增强电荷转移效应实现高效稳定光催化降解三唑磷和敌敌畏农药[J]. 物理化学学报, 2026, 42(5): 100186 - . |
| [7] | 肖子翼, 马心怡, 王林平, 胡浩斌, 刘恩周. Na2S/Na2SO3溶液促进NiS2/Mn0.5Cd0.5S肖特基/S型孪晶同质结光催化转化H2S[J]. 物理化学学报, 2026, 42(4): 100171 - . |
| [8] | 邱艳平, 张佳桐, 李林萍, 高旸钦, 李宁, 戈磊. MOF衍生的g-C3N4/ZnIn2S4 S型异质结:界面工程增强光催化NO转化[J]. 物理化学学报, 2026, 42(4): 100175 - . |
| [9] | 郭杰, 薛丽君, 宋发辉, 李程鹏, 陈卓, 温丽丽. 双内建电场驱动的D-A COFs/ZnIn2S4 S型异质结加速电荷分离实现纯水中高效光合成H2O2[J]. 物理化学学报, 2026, 42(4): 100177 - . |
| [10] | 朱文君, 艾陈斌, 许凯强, 周亚太, 张锡东, 张勇. WO3@TP无机@有机S型光催化剂用于促进产H2O2[J]. 物理化学学报, 2026, 42(3): 100184 - . |
| [11] | 骆泽, 朱玉坤, 罗雅丹, 任广敏, 王永红, 唐华. S型异质结In2O3/ZnIn2S4光催化5-羟甲基糠醛选择性氧化耦合产氢[J]. 物理化学学报, 2026, 42(3): 100166 - . |
| [12] | 张宇航, 李意, 曹玥晗, 帅英杰, 周宇, 周莹. Ir调控中间体生成类型抑制光催化甲烷转化中产物过氧化[J]. 物理化学学报, 2026, 42(2): 100173 - . |
| [13] | 彭国强, 李秀艳, 李敏, 苏志博, 胡发露, 周国伟. 高效金属-有机框架的工程设计用于光催化CO2还原[J]. 物理化学学报, 2026, 42(2): 100164 - . |
| [14] | 刘宇, 李鹏飞, 刘翼泽, 孙再成. 碳点作为单一光催化剂的最新进展[J]. 物理化学学报, 2026, 42(2): 100167 - . |
| [15] | 吕宪伟, 丁信元, 龚家兴, 闫旭焕, 黄大勇, 耿建新, 袁忠勇. 轨道杂化在光催化与电催化中的研究进展[J]. 物理化学学报, 2026, 42(2): 100151 - . |
|
||